banner
 

Cath Maige Tuired

(La segunda batalla de Mag Tuired)

 

 

 

 

Texto Original en Gaélico: (la numeración de secciones en negrita corresponde a la división de la traducción en español)

1.

1] Bátar Túathai Dé Danonn i n- indsib túascertachaib an domuin,
2] aig foglaim fesa & fithnasachta & druídechtai & amaidechtai &
3] amainsechta, combtar fortilde for súthib cerd ngenntlichtae.

2.

4]Ceitri catrachai i rrabatar og fochlaim fhesai & éolais &
5] díabuldánachtai .i. Falias & Goirias, Murias & Findias.

3.

6] A Falias tucad an Lía Fáil buí a Temraig. Nogésed fo cech ríg
7] nogébad Érinn.

4.

8] A Gorias tucad ant sleg boí ac Lug. Ní gebtea cath fria nó frisintí
9] an bídh i lláimh.

5.

10] A Findias tucad claidiub Núadot. Ní térnádh nech dei ó dobirthe
11] asa idntiuch boduha, & ní gebtai fris.

6.

12] A Murias tucad coiri an Dagdai. Ní tégedh dám dimdach úadh.

7.

13] Cetri druíd isna cetri cathrachaib-sin. Mórfesae baí a Falias;
14] Esras boí hi nGorias; Uiscias boí a Findias; Semias baí a Murias. It
15] íad-sin na cetri filid ocar' foglaindsit Túata Dé fios & éolas.

8.

16] Gnísit íarum Túadh Dé caratrad fri Fomorib & debert Balar úa
17] Néit a ingin .i. Ethne, de Cén mac Díen Cécht. Gonad í-side ruc a
18] ngen mbúadha .i. Lucc.

9.

19] Tángatar Túad Dé i morloinges mór d'indsaigid Érionn dia gabáil
20] ar écin for Feraib Bolc. Roloiscset a mbaraca fo cétóir íar
21] torrachtain críce Corcu Belgatan (.i. Conmaicne mara andíu éat-sen),
22] cona pedh a n-aire for teiched cucu. Gu rrolíon an déi & an céu tánic
23] denaib loggaib an ferodn & an áer robo comfocus dóib. Conid as sin
24] rogabad a tíchtain a nélaip cíach.


10.

25] Fectha cath Muighe Tuired etorra & Fir Bolc. Ocus maite for
26] Feraib Bolc, & marbtair cét míle díib am Eochdaig mac n-Eirc
27] immon rígh.


11.

28] Isen cath-sin dano robenad a lámh de Núadad .i. Sregg mac
29] Sengaidn rophen dei hí. Go tarad Díen Cécht an liaigh láim airgid
30] foair co lúth cecai láma & Crédhne in cerd ag cungnam fris.


12.

31] Cid Túath Déi Dononn dano derocratar go már isin cath, im
32] Edleo mac n-Allai & am Ernmas, am Fhíoachaig & im Turild Bicreo.


13.

33] Do neoch immorro térná de Feraib Bolc asin cath, lotar ar
34] teched de saigid na Fomore gor gabsad a n-Árainn & a nd-Íle & a
35] Manaidn & a Rachraind.


14.

36] Baí imcosnam flathae fher n-Érenn iter Túad Dé & a mná, ar
37] nirb' inríghae Núadoo íar mbéim a láime de. Adpertutar ba cumdigh
38] dóip ríge do Pres mac Elathan, díe ngormac fesin, & co
39] {folio 63b} snaidhmfed caratrad Fomure fria an ríge de tabairt dó-sin, ar ba rí
40] Fomore a athair, ed ón Elotha mac Delbáeth.

15.

41] Is amlaid-so íarum arrícht compert Bresi.


16.

42] Baí didiu ben díib láu n-adn oc déicsin an marai & an tíri do tichc
43] Máoth Scéni .i. Éri ingen Delbaíth; go n-acui an muir fo lánféth amal
44] ba clár comrédh. A mbuí and íar sin, co n-facai ní: dus-n-árfas ess n-argait
45] isin fairce. Ba már lee a méd, acht nát arthraigestar a delp díi;
46] & dobert sruth na tuinde riam decum tírei.
47] Co n-acqu íarum pa duine ba ferr delph. Mogg órbuide foir goa díb
48] gúaillib. Brat go srethaib dí órsnáth imbe. A léne go nd-indledhaib de
49] órsnáth. Delc n-óir ara bruinde go forsannud de líic lóghmair adn.
50] Día gelgáe airgide & dí semcradn snastai indib de crédumae.
51] Cóicroith óir uara muin. Clodib órduirn go féthaidib airget & go
52] cíchib óir.


17.

53] Ispert an fer frie, ‘Innum-bioa-ssae úar coblide laut?’
54] ‘Ní rud-dálus ém,’ ol in phen.
55] ‘Tic frisna dáulta,’ ol é-sium.

18.

56]Consernad dóib íarum. Cíich an pen íarum an tan as-n-éracht an
57] uher.
58] ‘Cid cíi?’ ol é-sium.
59] ‘Tátham déde rocoíner,’ ol in bean. ‘Scaradh friut-sa quibindes a
60] comairnecmar. Maccáema Túath(a) nDéa dom nemét íar mo
61] cáenghuide & mo ét did-siu amal atom-cota-siu.’


19.

62] ‘Didigestar do broc din déde-si,’ ol séi. Tíscais a ór(s)nasc n-óir
63] dia méor medhóin & debert ina láim, & aspert ria ná tésied úaide i
64] creic iná i n-aiscid, acht de neoch diambad coimsie die méor sin.


20.

65] ‘Is deitheden eli dom-sae,’ ol in pen. ‘Nát fetar cía dom-fáinec.’
66] ‘Níbo hainfes det andísin,’ ol séie.


21.

67] ‘Dit-ánic Elothae mac
68] Delpaíth rí Fomore. Béra mac diar comruc, & ní tartar ainm dó acht
69] Eocha Bres (ed ón Eocha Cruthach), ar cech cruthach atcícher a n-Érinn
70] —eter mag & dún & cuirm & coindeil & ben & fer & ech—is risin
71] mac-sin dobiter, co n-epérthar ‘as Bres dó’ ann sin.’


22.

72] Is íar sin luidh an fer doridisi ina fritheng, & doluid an phen dia
73] hadphai, & depreth de an compert airderc.


23.

74] Bert in mac íarum, & debreth dó a n-ainm atbert Elatha .i. Eocha
75] Pres. In tan ba láun a sechtmad athséoltai ina mnáa, buí forpart
76] cáeictigesi forin mac; & rofuc a n-arthrach-sin go cend a secht
77] mblíadan, go roucht forpart .xíííí. mblíadan.


24.

78] Is den cosnam-sin boí eter Túaith Déu, dobreth flaith Érenn don
79] mac-sin; & dobert .víí. n-aidirie di trénferuib Érenn (.i. a mátri) fri
80] hasic na flathae úad má fofertis a mífholtae fesin. Dibert a máthair
81] tír dó íar sin, & don-gnít dún les uaran tír .i. Dún mBrese. Ocus ba hé
82] an Dagdhae dogéne a ndún-sen.


25.

83] Ó rogeb íarum Bres ríghe, ronaisceatar Fomoraig (.i. Indech
84] mac Déi Domnann & Elathu mac Delbaíth & Tethra, trí ríg
85] Fomorach), a cíos for Érinn—cona boí déi do cléthe a n-Érinn forsna
86] béth cíos dóib. Dobretha dano na trénfirae a foghnam dóu .i.
87] Oghmae fou cúalae connaidh & an Daghdo 'na ráthbhuide, gonadh sé
88] rocladh ráth mBrese.


26.

89] Ba toirsich dano an Dagdo ocund obair, & atcliched daul esba
90] isin tech, Cridenbél a ainm, a béolae di suide asa brundie. Ba pec la
91] {folio 64a} Crichinphél a cuid fesin & ba már cuid an Dagdae. As inn atbert, ‘A
92] Dagdae, dot inchaib na trí mírionn bes dech dot {folio 64a} chuid tapraither
93] dom-sae!’ Doberedh íarum an Dagdae dó cech n-oidhche. Máru
94] immorro a mírionn an cáinte .i. mét degmuce ba hed an mír. Ba trian
95] immorro de cuid an Dagdhua na trí mírenn-sen. Mesai de bláth an
96] Dagdhae dinnísin.


27.

97] Láu n-ann didiu bai an Dagdai isin clad co n-acai an Mac n-Óc
98] cuige.
99] ‘Maith sin, a Dagdai,’ or in Mac Óc.
100] ‘Amin,’ ol in Dagdae.
101] ‘Cid deghníe drochféthol?’ ol sé.
102] ‘Táthum a damhnai,’ ol é-sium. ‘Cridenbél cáinte gaphas álgas
103] dim gacae nónae imna trí mírionn as dech dim cuibrind.’


28.

104] ‘Tátham airlei deit,’ ol in Mac Óc. Dobeir láim ina bossán &
105] gadaig trí scildei óir ass & dobeir dóo.


29.

106] ‘Tapair-si,’ ol sé, ‘na trí scitle-si isna trí mírinn deog láei do
107] Cridenbél. Is ed íarum is sruitium bioas fort més, & asdofe ant ór ina
108] broinn co n-epili de; & níba maith a cert do Bres íarum.’
109] ‘Atbértar frisin rígh, ‘Romarb an Daghdae Cridenbél tre luib
110] éccinéol derat dóu.’ Ispérae íarum an rí de marbad. Isbérae-sa fris,
111] ‘Ní fíor flathu deit, a rí óc Fénei, a n-udbere. Ar dom-ringarta ó
112] gabass mo uopair, & aspered frim, ‘Tidnaic dom, a Dagdai, na trí
113] mírinn ata dech dot cuibrionn. Is olc mo trebad annocht.’ Docoat-sai
114] dano de sin, minam-cobradis na téorai scillice fúar andíu. Dus-radas
115] form cuid. Dorautus íarum do Cridinbél, ar is edh is dech bhuí
116] ar mo bélaib, and ór. As dae íarum ind ór a Cridenbél, co n-erbailt
117] de.’’
118] ‘Is menann,’ ar an rí. ‘Tíscaither a tarr fon cáinte dús in fuirestar
119] ind ór ann. Mani fuirestar con bebau-sa. Dia fuirestar, immorro,
120] bieid pethai did.’


30.

121] Íar sin tallaid a tarr fon cáinte go fuiresta na téorai scilte óir
122] adna brú, & anachtae an Dagdae.


31.

123] Tolluid an Dagdae ina obair íarum arauhárach, & tánic an Mac
124] Óg cucai & atbert-side, ‘As gar go rois ch'obair; & ní cunghis fochrec
125] go tucaither det cethri Érenn. Ocus togai díib dairt mongduib nduib
126] ndénta aicentaig leo.’


32.

127] Is iar sin dogéniu an Dagdae a oupair go forcend, & asbert fris
128] Bres cid nogebad i llóg a sáethair. Frisgart an Dagdae, ‘At(g)na-sa
129] fort cethre Érenn,’ al sé, ‘de teglomath a n-óenmaighin.’ Don-gníth
130] an rí anndísin amal aspert, & togai díb an dairt aspert an Mac Óc fris.
131] Ba héccomhnart la Bres annísin. Deménair-side ba ní pudh móo
132] dogegadh.


33.

133] Boí dano Núadae oga uothras, & dobreth láim n-argait foair lioa
134] Díen Cécht go lúth cecha lámha indte. Nír'uo maith dano liaa macsium
135] sen .i. le Míach. Atréracht-sim don láim & atbert, ault fri halt di
136] & féith fri féth; & ícuis fri téorai nómaidhe. In cétna nómaid immus-curid
137] comair a táeib, & rotonigestar. An dómaid tánisde immas-cuirid
138] aro brundib. An tres nómaid dobidced gelsgothai di bocsibnibh
139] dubhoib ó rodubtis a ten.


34.

140] Ba holc lia Díen Cécht an freapaid-sin. Duleicc claidimh a
141] mullach a meic go rotend a tuidn fri féoil a cinn. Ícais an gillai tre
142] inndeld a eladon. Atcomaic aithurrach go roteind a féoil co rrodic
143] cnáim. Ícais an gilde den indel cétnae. Bissis an tres bém co ránic
144] srebonn a inchinde. Ícais dano an gille don indell cétnae. Bisius dano
145] an cethramad mbém co nderba a n-inchind conid apud Míoach &
146] atbert Díen Cécht nach-n-ícfad lieig badesin ont slaithie-sin.


35.

147] Íar sin roadhnocht lia Díen Cécht Míoach & ásaid cóic lube
148] sescut ar trí cétuib tresin athnocul fo líon a altai & féthe. Is íar sen
149] scarais Airmedh a prat & decechlaid na lube-sin íarna téchtai. Tosárluid
150] Díen Cécht & conmesc-side na lube cona fesai a frepthai
151] córi manis-tecaisceth an Spirut íar tain. Ocus atbert Dén Cécht,
152] ‘Mane pé Míoach, méraidh Airmeth.’


36.

153] Gapuis trá Bres an flaith feib do-n-indnacht dó. Buí fodhord
154] móar imbe lie máthrui la Túaith Déi, ar níbtar béoluide a scénai
155] úatha. Cid menic notístais, níptar cormaide a n-anáulai. Ní fhacutar
156] dano a filidh iná a mbardai nó a cáinte nó i cruitire nó i cuslendaib nó
157] a cornairie nó i clesomhnaig nó a n-ónmide oga n-airfide aru cinn isin
158] techlug. Níco lotar dano a comramai a ségonn. Ní facutar a
159] trénfiorai do fromadh fri eggnamh liesin rígh acht óenfer nammá .i.
160] Oghmai mac Étnae.


37.

161]Ba hé ord fris mboí, tobairt connaid don dún. Doberidh cúoail
162] cech lái a hIndsib Mod. Noberiud an muir dá trien a cóile airi fó uhíth
163] ba hénirt cen bieadh. Ní taprad acht éntrian, & nofiuradh an slúaigh
164] ón tráth co 'role.


38.

165] Ní roan trá fochnom nó éraic dona túathaib; & ní tapradis séoit
166] na túaithe a foicidh na túaithe oli.


39.

167] Tánic an file fecht ann for óighidect do tichc Brese, (edh óen
168] Corpre mac Étoíne, file Túaithe Déi). Ránic a tech mbic cumang
169] ndub ndorchai; sech ní raibe tene nó indel nó dérghaud ann.
170] Tucthae téorai bargenui becai dó atéi turui for més muhic. Atráracht
171] íarum arnauháruch, & nírbo pudech. Oc techt taran les dó as ind
172] itbert: ‘Cen colt for crib & reliqua.’
173] Cen cholt for crib cernene;
174] Cín gert ferbu foro-n[middot]assad aithrinde;
175] Cen adhbai fhir ara drúbai dísoirchi;
176] Cin díl daime reisse, (m)ropsen Breisse!
177]‘Ní fil a maín trá Bresi,’ ol sé. Ba fír ón dano. Ní boí acht meth
178] foair-sim ónd úair-sin. Conad sí sin cétnae hóer dorónadh a n-Érinn.


40.

179] Íar sin trá dollotar Túath Déa a hóentai do agallaim a ngairmic
180] .i. Bres mac Eladna, & condioachtutar cucae die n-áraighib. Tobert
181] dóib tasiuc na flathae, & níbo sofoltach friu di sin. Gádhuis im anuth
182] fris co cend .víí. mblíadnae. ‘Rut-bioa,’ ol iont oirecht cétnai a
183] hóentai, ‘acht docuí forsan ráthai cétnu comge cech toraid tairfénat
184] frit láimh eter treb & tír & ór & argat, búar & biad & díolmaine do cíos
185] & éruic conice sin.’
186] ‘Robor-biaa,’ ol Pres, ‘amail atberthei.’


41.

187] Is airi gesu dóib an dául: co tarcomlat-sim trénfiru ant sídho .i.
188] na Fomore fri gapáil na Túath ar écin acht go tairsed les doqhloíte.
189] Fa scíth lais a ionnarbad asa ríge.


42.

190]Decomlai íarum dechum a máthar & imcomairctair dí cía bo can
191] a cinél. ‘Is derb lium,’ ol síe, & luidh riam docum na tilchu dia n-acu
192] a n-es n-aircit asin muoir. Luid remhi docum na tráchta. Ocus dobert
193] a máthair ind órnasc dofácbhud lei dó, & dobert-sium imma méor
194] medónuch, & ba fomhais dóu. Ar nach duine dotarfert-sí eter crec &
195] aiscid. Ní raibe díib diambad imairgide cusan laithe-sin.


43.

196] Lotar rempuo íoairum con ráncutar tír na Fómore. Ráncutar
197] mag mór co n-airechtaib iomdaib. Ant oirecht ba socruidie díobh
198] dollotar cucau. Immafoucht scélu díb isin oirecht. Atpertutar ba de
199] fheraib Érenn. Itbert friu íarum an rabhutar coin ocu, ar iss edh ba
200] bés isin aimsir-sin slóg téged a n-oirecht alale, comcluiche do
201] tócbháuil. ‘Atát coin lenn,’ al Pres. Fochartatar íarum an coin
202] cocluiche, & bátar lúaithe coin Túath nDéa oldáte coin na Fomore.
203] Focres forrai dano dús a mbí leo eich ri comrith. Atbertatar-sam,
204] ‘Atád,’ & bátar lúaithe aldát eich na Fomore.


44.

205] Focres forra dano dús a mbí leu nech padh calmai fri láim
206] imbertai cloidib, níd-fríth leu acht Bres a óenar. An tan denu argaib-sium
207] a láim cosin cloidiub, aithgin a athair and órnasc imma méor &
208] friscomhairc cíoa bo cúich en láech. Friscart a máthair daru cenn &
209] atbert risin ríg ba mac dóu hé. Atcuad dóu an scél n-uili amal
210] derurmesam.


45.

211] Fa brónach a athair fris. Atbert ant athair, ‘Cisí écin det-bert
212] asin tír hi forgabais?’
213] Frisgart Bres, ‘Ním-tucc acht m'anfhír & m'anúabhar fesin. Dius-riubart
214] die sétaib & maíneib & a mbiadh fesin. Níd-tallas cíos no éric
215] díb cosindíu.’


46.

216] ‘Dúaig sin,’ al o athair. ‘Pa ferr a rrath oldás a rríghe. Ba ferr
217] a nguide oldás a n-éguidhi. Cid dia tutchad diu?’ ol a athair.


47.

218] ‘Dadechad do cuindchid trénfer cugaib-si,’ ar sé. ‘Nogébainn
219] in tír-sin ar éigin.’


48.

220] ‘Ní rogaba la hainbfír immorro mani gaba la fír,’ ol sé.


49.

221] ‘Ceist diu: caidhe mo airrle-si luat?’ ol Bres.


50.

222] Faíthius iar sin cusan trénfer, co Balor húa Néitt, co rígh na n-Innsi,
223] & co hIndech mac Dé Domnand, co ríg Fomoire; & nos-taireclamat-side
224] do neoch buí ó Lochlainn síar do slúag doqum n-Érenn,
225] do astad a císa & a rígi ar éigin foruib, gur'ba háondroichet
226] long ó Indsib Gallad co hÉrinn leo.


51.

227] Ní tánic doqum n-Érenn drem bud mó gráin nó adhúath indá in
228] slóg-sin na Fomoiridhi. Ba combág ogond fir o Sgiathia Lochlaindi &
229] a hInnsib Gall immon slógad-sin.


52.

230] Imtúsa immorro Túaithi Dé is ed imma cesnaidther sund.


53.

231] Buí Núadhae doridesi tar éis Brese a ríge for Túaith Déu. Buí
232] mórfleg ocu-side di Túaith Déi a Temraig a n-inbaid-sin. Boí dano
233] oruli ógláech og saighid de Temraid, Samhildánach a ainm-side.
234] Bótar dorrsaidi for Temraig a n-inbuid-sin, Gamal mac Figail &
235] Camald mac Ríaghaild a n-anmonn-sidei. A m-boí-side and, adcí a
236] ndírim n-anetarcnaidh na docum. Ógláech cóem cruthach co n-imscigg
237] ríog a n-airenuch na buidne-sin.

54.

238] Atbertatar risin dorrsaid ara n-indiset a Temruich a tíachtai.
239] Atbert in dorsaid, ‘Cía fil and?’

55.

240] ‘Fil sunn Luch Lonnandsclech mac Cíein meic Díen Cécht &
241] Ethne ingine Baloir. Dalta siden Tailltine ingine Magmóir rí
242] Espáine & Echtach Gairuh meic Duach.’

56.

243] Rofíoarfaig ion dorsaid do tSamhilldánuch, ‘Cía dán frisa
244] ngnéie?’ al séi, ‘ar ní téid nech cin dán i Temruid.’

57.

245] ‘Déne mo athcomarc,’ ol sé. ‘Am sáer.’
246] Friscort an dorsaid, ‘Nít-regaim i leas. Atá sáer lenn cenu .i.
247] Luchtai mac Lúachadhae.’

58.

248] Atpert-sum, ‘Atum-athcomairc a dorrsoid: am gobhae.’
249] Frisgart ion dorsaid dóu, ‘Atá gobae liond cenai .i. Colum
250] Cúaolléinech téorae núagrés.’

59.

251] Atpert-som, ‘Atom-athcomairc: am trénfer.’
252] Friscart in dorsaid, ‘Níd-regoim a les. Atá tréinfer lend cenu .i.
253] Oghmae mac Ethlend.’

60.

254] Atbert-sum diridesi. ‘Atom-athcomairc,’ ar sé. ‘Am crutiri.’
255] ‘Nít-regaim{folio 65b} a les. Atá crutiri lenn cenai .i. Auhcán mac Bicelmois,
256] ara-n-utgatar fir trí ndéa i sídoib.’

61.

257] Atpert-sum, ‘Atom-athcomairc: am níadh.’
258] Friscart an dorrsoidh, ‘Nít-regam e les. Atá níad lionn chenu .i.
259] Bresal Echarlam mac Echdach Báethláim.’

62.

260] Atbert-sum íarum, ‘Adum-athcomairc, a dorsaid. Am file & am
261] senchaid.’
262] ‘Níd-regam i les. Atá file & senchaid cenai lenn .i. Én mac
263] Ethomain.’

63.

264] Atbert-sum, ‘Atom-athcomairc,’ ol sé, ‘Im corrguinech.’
265] ‘Nít-recom e les. Atáut corrguinidh lionn cheno. At imdou ar
266] ndruíth & ar lucht cumhachtai.’

64.

267] Atbert-som, ‘Atom-athcomairc. Am liaich.’
268] ‘Nít-regam a les. Atá Díen Cécht do liaigh lenn.’

65.

269] ‘Atom-athcomairc,’ al sé. ‘Am deogbore.’
270] ‘Nít-regom a les. Atá deogbaire linn cenau .i. Delt & Drúcht &
271] Daithe, Taei & Talom & Trog, Gléi & Glan & Glési.’

66.

272] Atbert, ‘Atom-athcomairc: am cert maith.’
273] ‘Nít-regom e les. Atá cert lind cenu .i. Crédne Cerd.’

67.

274] Atbert-som aitherrach, ‘Abair frisind ríg,’ al sé, ‘an fil les
275] óeinfer codo-gabai ina dánu-sae ule & má atá les ní tocus-sa i
276] Temraig.’

68.

277] Luid in dorsaid isin rígtech íar sudiu co n-éicid dond ríogh uleí.
278] ‘Tánic ócláech io ndoras lis,’ al sé, ‘Samilldánach a ainm; & na huili
279] dano arufognot det muntir-si, atát les ule a óenor, conedh fer cecha
280] dánai ule éi.’


69.

281] As ed atbert-som go rocurit fidhcelda na Temrach dia saigidh-sium
282] ann sin, & gou rug-som a toichell, conad and sin dorigne an cró
283] Logo. (Acht masa i n-uamas an catha Troíanna rohairged in fidceall
284] ní torracht hÉrinn and sin í. Úair is a n-áonaimsir rogníadh cath Muigi
285] Tuired & togail Traoí.)

70.

286] Rohinnised íar sin thrá do Nuadaitt annísin. ‘Tuléic isin les,’
287] ar Núadha, ‘ar ní tánic riam fer a samail-sin isin dún-sa.’

71.

288] Dolléig íarum an dorrsaidh seca, & luid isin dún, & síasur a suide
289] súad, ar bo suí cacha dáno é.

72.

290] Focairtt íarum Ogma an márlícc, a rabatar feidm cetri .xx.
291] cuinge, trésan tech co mbuí fri Temair anechtair. Do cor álgusa for
292] Lucc ón. Ducorustar Lucc for cúla co mmbuí for lár an ríghthighi; &
293] docorustar an mbloig bert riam amach a táob an rígtigi combo slán.

73.

294] ‘Seindter cruitt dúin,’ al ind slúaig. Sephaind íarum ant
295] ógláech súantraige dona slúagaib & don rígh an cét oidqui. Focairtt a
296] súan ón tráth co 'raili. Sephainn golltraigis co mbátar oc caeí & ac
297] dogra. Sephainn gendtraigi co mbátar hi subai & a forbfáilti.

74.

298] Imrordaid íaram Nuadai, ó't connuirc ilqumachta ina óclagi, dús
299] an cáomnacair dingbáil na daíri díb fo mbátar lasna Fomoiri. Gnísit
300] íarum comuirle im dálai and óglaích. Is sí comuirle arriacht Núadha:
301] cáemclodh suidi frisin n-óccláech. Luid Samilldándach a suide ríg, &
302] atréracht an rí riam co cend .xííí. lá.

75.

303] Imma-n-árladair dó íarum fria dá bráthair .i. Dagdo & Ogma for
304] Greallaig Dollaid íarnamárach; co n-accartha cucu a bráthair .íí. .i.
305] Goibniu & Dían Cécht.

76.

306] Blíadhain lán dóib immon rún-sin in lín-sin, conadh de sin
307] dogarar {folio 66a} Amhrún Fer nDéa fri Grellaid nDollaid.

77.

308] Co n-ocarthai cucau íar sin druíd Érenn & a lege & a n-aruid & a
309] ngoboinn & a nbriugaid & a mbrethemain. Imus-n-agallatar dóib a
310] ndícleth.

78.

311] Rofíarfaig iarum don corrguru .i. Mathgen a ainm dús cía
312] cumang gonánacair. Atbert-side focichred slébe Érenn trí gritai
313] fona Fomori go tocrad i mmulloch fri talmain. Ocus doadbastae dóib
314] dá príomslíab décc tíri Érenn do bith fo Túatha Dé Danann og
315] imbúalad díb .i. Slíab Líag, & Denda Ulad, & Bennai Boirche, &
316] Ruri & Slíab Bládmai & Slíab Snechtae, Slíab Mis & Blaíshlíab &
317] Nemthenn & Slíab Maccu Belgodon & Segois & Crúachán Aigle.

79.

318] Imcomaircidh dano den deogbori cía cumagg conánocair.
319] Atbert-side dobéradh dá prímloch déc na hÉrenn ina fíadnoisi & ní
320] fugbidis uisce indtib, cid íotae not-gabad. At íad-sou éat-side .i.
321] Dercloch, Loch Lumnig, Loch n-Orbsen, Loch Rí, Loch Mescdhae,
322] Loch Cúan, Loch Láeig, Loch nEchach, Loch Febail, Loch Dechet,
323] Loch Ríoach, Márloch. Aross-cích(er)sit do díb prímaibnib déc ina
324] hÉrenn .i. Búas, Bóann, Banna, Nem, Laí, Sinond, Múaid, Sligech,
325] Samaír, Fionn, Ruirthech, Siúir, & decélaigter ar Fomorib ulie cona
326] foighbid bando indtib. Targébu deogh firu Érenn ce bet go cenn secht
327] mblíadnae isin cath.

80.

328] Atbert dano Figol mac Mámois a ndruí, ‘Firfit téorai frasae
329] tened liom-sou a n-enech slúaig na Fomhore, & pérut dá trian a ngaili
330] & a ngascid & a neirt estib, & arnenas a fúal ina corpoib fodesin & a
331] corpaib a n-ech. Nach anúl dot-légfet fir(u) Érenn bod formach golie
332] & gaisgid & nirt dóib. Quía bed isin cath go cenn secht mblíadnae,
333] níbot scíthae a cách.’


81.

334] Atbert an Daogdae, ‘An cumang arbágaid-si, dogén-sou ule am
335] áonur.’
336] ‘Is tusai an Dagdae!’ or cách; gonad de rot-lil "Dagdae" ó sin
337] é.

82.

338] Scaraid íarum asin comairlie go comairsidis die téoru mblíadan.

83.

339] Ó roindlid íarum airicill an catha amlaid sin, luid Lucc & Dagdae
340] & Ogma go trí déo Danonn, & doberot-side grésa an cathae do Lugh;
341] & roboth sect mblíadnai oca foichill & ag dénom a n-arm.
342] Is dei aspert fris, ‘Arfolmais cath mbrisi.’ Conid dei atpert an
343] Morrígan fri Lug, ‘Diuchtrai cein cuild ansaim slaidither truasfidir
344] troich tarret brothlach mbodhmhou indraither túatha do-agath-diuchtra
345] cein .d. c.’
346] Boí Figol mac Mámais an draí og taircetal an catha & oc nertodh
347] Túath nDéa, gonad and atbert, ‘Firfidhir nith na boto tria agh tithris
348] muir ninglas nemnadbeo brogoll brofidh airideu doifid Lug
349] Lamfhadae. Brisfid bemionna uathmara Ogmae orruderc dó iar-beo
350] rig. Soifider cisai, nófither bethai, ticfithir airim ethae, maigfithir
351] blicht túatha. Bithsaer cach ina flaithmaigh. Cenmair tairgebai bith
352] bioas bithsaer cách niba daer nech; a núadha focichart-de rind nith,
353] & firfider nith. f. n.’

84.

354] Boí tegdas den Dagdae a nGlionn Edin antúaith. Baí dano
355] bandál forsin Dagdae dia blíadhnae {folio 66b}imon Samain an catha oc Glind
356] Edind. Gongair an Unius la Connachta frioa andes.
357] Co n-acu an mnaí a n-Unnes a Corand og nide, indarna cos dí fri
358] Allod Echae (.i. Echuinech) fri husci andes alole fri Loscondoib fri
359] husce antúaith. Noí trillsi taitbechtai fora ciond. Agoillis an Dagdae
360] hí & dogníad óentaich. 'Lige ina Lánomhnou' a ainm an baile ó sin. Is
361] hí an Morrígan an uhen-sin isberur sunn.

85.

362] Itbert-si íarum frisin Dagdae deraghdis an Fomore a tír .i. a
363] Maug (S)cétne, & ara garudh an Dagdae óes ndánu Érionn aro
364] cend-si for Ádh Unsen; & noragad-si hi Scétne do admillid ríg na
365] Fomore .i. Indech mac Déi Domnann a ainm, & dohérudh-si crú a
366] cride & áirned a gailie úadh. Dobert-si didiu a dí bois den crú-sin deno
367] slúagaib bátar ocon indnaidhe for Ádh Unsen. Bai "Áth Admillte"
368] íarum a ainm ónd admillid-sin an ríog.

86.

369] Degníth íerum lesin óes ndánou ind sen, & docachnotar brechtau
370] for slúagaib na Fomore.

87.

371] Sechtmad rie Samain sen, & scaruis cách oroile dóib go
372] comairnectar fir Érenn uili a llá rie Samain. Sé tríchaid cét a llíon .i.
373] dá tríchad cét gech trin.

88.

374] Foídes íerum Lug an Dagdae de tascélad forsna Fomhoraib &
375] dia fuirech go tíostaeis fir Érenn den cath.

89.

376] Luid íerum an Dagdae go loggfort na Fomore & cunges cairde
377] cathai forrai. Dobreth dó amal conanoic. Degníther lite dó lasna
378] Fomori, & ba dia cudbiud ón, oir ba mór serc liten lais-sium. Nos-lintar
379] core cóecduirn an ríog dóu a ndechotar cetri ficet sesrai do
380] lemlacht & a cubat cétnai de men & béoil. Doberthar gabair & cóerig &
381] mucau indtie, & nos-combruithiter lei. Nosdórtiter a nderc talman
382] dóu, & atbert fris noimbérthau fair bás mono tomledh ule; ar dáig ná
383] berud écnach Fomore co rocaithed a sáidh.

90.

384] Gabois íer sin a léig, & ba himaircithe go tallfad lánomain ina
385] lige foro láur na léghie. It é didiu mírionn fordu-rauhotar inde:
386] lethau tindei & cethromthu bloinge.

91.

387] Is ann adbert in Dagdae, ‘Fó bioath ind so má rosaigh a broth
388] an rosaig a blas.’ An tan immorro noberid an lég láun ina béolu, is
389] adn adberedh, ‘‘Nís-collet a mícuirne,’ ol in sruith.’

92.

390] Dobert-sium immorro a mér cromm tar domain an dercu fo
391] derid iter úr & grioan. Dolluid cotlud foair íerum ar caitem a liten. Ba
392] méidithir scabol tige a bolc fair, gon tibsid im sodain na Fomore.

93.

393] Luid úaidib íerum co Trácht Aebae. Níruho herosai trá den
394] láech imdecht lie méit a bronn. Ba drochruid a congraim: cochlíne
395] go bac a dí ullend. Inor aodhar imbe go foph a tónai. Gabol gicca
396] rothach feidm ochtair ina diaid, go mba lór do clod coicríce a slicht
397] 'na degaidh. Gonad dei dogaror Slicht Loirge an Dagdai. Is ed
398] denucht lebar penntol. Dá bróicc imbe di croicinn capoild & a find
399] sechtoir.
400] A mboí íerum og imdect co n-acu an n-ingen foro cind go ndeilb
401] nderscoighte. Sí cáemtrilsich. Luid menmo an Dagdai díi, acht
402] náruho túaloigg lia a proinn. Gabois an ingen fora cáinedh, gabais
403] an ingen for imtrascrad fris. Fucerd cor de go ráinec go bac a tónai hi
404] tolamh. Dos-n-éco go handíaraid & atbert, ‘Quid ro-mba dam, a
405] ingin,’ ol sé, ‘dom cor dom conair cáir?’
406] ‘Is airi ro-mba det: gonum-rugae ford' muin luet conam-rabor a
407] ticc mo athar.’
408] ‘Cúich athair?’ ol sé.
409] ‘Ingen-su ém,’ ol sí, ‘d'Indech mac Dé Domnann.’
410] Duscaru aitherrach & slaithe go léir, gorolín na futhorbe imbe do
411] caindiubur a pronn; & nos-égnither gondo-ruccoud fora muin fo thrí.
412] Atbert-sum ba ges dóu breth neich lais nád ebérad a ainm fris. ‘Cía
413] hainm-si didiu?’ ar sise.
414] ‘Fer Benn,’ ar é-sium.
415] ‘Imforcraid n-anmo son!’ ar sise. ‘Atraí, nom-ber for mhuin, a
416] Fir Benn.’
417] ‘Ní hedh mh'ainm ámh,’ bar é-sium.
418] ‘Ceist?’ ar sí. {folio 67a}
419] ‘Fer Penn Brúach,’ ar é-sim.
420] ‘Atraoí nom-bir ford' muin, a Fir Benn Brúach,’ ar sise.
421] ‘Ní hedh mh'ainm,’ ar é-sim.
422] ‘Ceist?’ ol sise. Nos-tic díi ule taris. Tic-sí didiu for sliocht-seom
423] and co n-epert, ‘Atraí nom-ber ford' muin, a Fir Benn Bruaich
424] Brogaill Broumide Cerbad Caic Rolaig Builc Labair Cerrce Di Brig
425] Oldathair Boith Athgen mBethai Brightere Trí Carboid Roth
426] Rimairie Riog Scotbe Obthe Olaithbe. Drennar rig d-dar fringar fegar
427] frendirie. Atraoí, nom-ber di sunnae!’
428] ‘Ná himber cuitbiud form ní bos móu, a ingen,’ al sé.
429] ‘Bid atégen tacuo,’ al síe.
430] Is íarum gonglóisie asin derc íar telcodh a prond. Sech ba hairi sin
431] boí furech na hingene dó-som go cíoan móir. Atraoí-sium íerum, &
432] gabaid an ingen foro muin; & dobert téorae clochau ina cris. Ocus
433] dofuit cech cloch ar úair aire—ocus atberud batar íat a ferdai
434] derocratar úad. Lingthe an ingen foair & doslais tara tóin é, &
435] lomortar a caither frithrosc. Gondric íerum ion Dagdae frie a
436] bancharoid, & dogníead cairdene íerum. Atá a llátrach for Trácht
437] Eoboile áit a comarnachtar.
438] Is and sen atbert an ingen fris-siem, ‘Ní ragae ám den cath cipé
439] toucht,’ al in phen.
440] ‘Ragat écin,’ ol in Dagdae.
441] ‘Ní rogae,’ ol en ben, ‘ar boam cloch-sou a mbéulai gech áthau
442] nod-ragau.’
443] ‘Bid fír,’ or ion Dagdae, ‘acht ním-gébou dei. Ragat-so go trén
444] tar cech n-alich, & biaid látraoch mo sáulu-sau i ngech ailic go
445] brath.’
446] ‘Bid fír, acht bud síos consúfiter cona aicither. Ní rago torm-sai
447] gom m-árail maccu Tethra hi sídaib. Ar bon rail-sie daruch i ncech
448] áth & i ngech belaig not-ragai.’
449] ‘Ragat écin,’ al in Dagdae, ‘ocus bieid látrach mo bélo-sai io
450] ncech dair go bráth.’ (Co n-epert as eth látrach béluo an Dagdai.)
451] Atbert-si íerum, ‘Légaitir na Fomore a tír,’ ol síe, ‘ar táncotar fir(u)
452] Érenn ulie go háeninodh.’ Atbert-si dano noríastrabadh-sí no
453] Fomore, & docachnopad forrai, & arin-imreth-somh ceird marbthaig
454] na gíce forro—ocus nogébad-si a hóenor nómad rann forin slóug.

94.

455] Tecoid íerum na Fomore co mbátar a ndichmaid a Scétne. Bátar
456] fir(u) Érenn immorro i mMoigh Aurfholaigh. Bátar íerum ag imnesie
457] cathai in dá slúag-so.
458] ‘An cauth arfolmotar fir Érenn de tabairt dúdn?’ al Pres mac
459] Elathan fri hIndech mac Dé Domnann.
460] ‘Dobiur-so inoen,’ ol Indech, ‘cumbat minai a cnámhae mina
461] érnet a cáno.’

95.

462] Buí comairli lia firu Érenn im nemlégodh Logai isin cath, ara
463] coime. Go nderochtor a noí n- oide die comét .i. Tollusdam &
464] Echdam & Eru, Rechtaid Fionn & Fosadh & Fedlimidh, Iubor &
465] Scibar & Minn. Ecol leo íerum mochscélie den óclaích ar imot a dán.
466] As airie nár'télgsit din cath.

96.

467] Rotinálid trá maithe Túath nDé Danann go Luch.
468] Roimcomhoirc a gaboinn .i. Gaibne, cía cumong conánocuir dóib.

97.

469] ‘Ní anse,’ al sé. ‘Gé bet fir Érenn isin cath go cenn secht
470] mblíatan, gaí detáet dia crunn ann nó claidem memais ann, tarcéba
471] arm núa úam-sai ina inoth. Nach rind degéno mo lám-so,’ ol sé, ‘ní
472] focertar imrold de. Nach cnes i ragae noco blasfe bethaid de íer sin.
473] Níbo gníthe do Dulb gobhae na Fomore annísin. Atú dom cor do
474] cath Muige Turedh anosa.’

98.

475] ‘Os tusai, a Díen Cécht,’ or Lug, ‘cía cumogg conicid-si ém?’

99.

476] ‘Ní anse,’ ol síe. ‘Nach fer géntor ann, acht mona bentor a
477] cedn de, nó mani tesctar srebonn a inchinde nó a smir smentuinde,
478] bodh ógsláun lim-su 'sin cath arabhároch.’

100.

479] ‘Os tusai, a Crédne,’ or Lugh frie cerd, ‘caide do cumong isin
480] cath?’

101.

481] ‘Ní anse,’ ar Crédne. ‘Semonn a ngaí & dornclai a cloidim &
482] cobraid a scíath & a mbile rusia lim-sai dóip ule.’

102.

483] ‘Os tusa, a Luchta,’ or Luog frie a sóer, ‘cía cumong rosta
484] 'sin cath?’

103.

485] ‘Ní anse,’ or Luchtai. ‘A ndóethain scíath & crand sleg rosiae
486] lem-sai dóib ule.’

104

487] ‘Os tussa, a Oghmau,’ ol Lug frie a trénfher, ‘caide do
488] cumong isin cath?’

105.

489]‘Ní anse,’ ol síe. ‘Digguháil and ríog lia dingbáil trí nónuhar
490] dia cairdib, la gabáil in catha go trian la firu Érenn.’

106.

491] ‘Os tussa, a Morríghan,’ ol Lug, ‘cía cumang?’

107.

492] ‘Ní anse,’ ol sí, ‘ar-rosisor; dosifius do-sseladh; ar-roselus,
493] aros-dibu nos-ríastais.’

108.

494] ‘Os sib-sie, a corrgunechai,’ al Lugh, ‘cía cumang?’

109.

495] ‘Ní anse,’ ar na corrguinidhgh. ‘A mbuind bánai forra íarn'
496] trascrad trienar cerd-ne, go romarbtar a n-aiscid; ocus dá trian a
497] neirt do gaid foraib, lie forgabáil aru fúal.’

110.

498] ‘Os sib-sie, a deoguhairi,’ or Lug, ‘cía cumong?’

111.

499] ‘Ní anse,’ ar na deogbore. ‘Dobéraim-ne robhar ítadh foraib,
500] & nemfhogbáil dige dia cusc dóib.’

112.

501] ‘Os sib-sie, a druíde,’ ol Luog, ‘cía cumong?’

113.

502] ‘Ní anse,’ ar na druíde. ‘Dobérom-ne cetha tened fo gnúisib
503] no Fomore gonar'fétad fégodh a n-ardou, corus-gonot fou cumas
504] iond óicc bet ag imgoin friu.’

114.

505] ‘Os tusai, a Corpri meic Étnai,’ or Luog frie a filid, ‘cía
506] cumang condoid isin cath?’

115.

507] ‘Ní anse,’ ol Corpri. ‘Degén-sai gláim ndícind dóuib, & nus-óerub
508] & nus-anfíalub cona gébat frie hócu trie bricht mo dána-sa.’

116.

509] ‘Os siuh-sie, a Uhé Culde & a Dinand,’ or Lug fria dá
510] bantúathaid, ‘cía cumang connai isin cath?’

117.

511] ‘Ní anse,’ ol síed. ‘Dolbfamid-ne na cradnai & na clochai &
512] fódai an talmon gommod slúag fon airmgaisciud dóib; co rainfed hi
513] techedh frie húatbás & craidenus.’

118.

514]‘Os tussa, a Dagdai,’ ol Lug, ‘cía cumang connic for slúag na
515] Fomhore isin cath?’

119.

516]‘Ní anse,’ ol in Dagdae. ‘Dugén-sa leath fria feru Érenn eter
517] cáemslecht & admilliud & amaidichtai. Bud lir bomonn egai fua cosaib
518] gregai a cnáimreth fum luirg an fecht-sie, áit a comraicid
519] díabulnámod for raí Muige Tuired.’

120.

520] Ruaicill trá Luch cách ar uair díb fria a ndánoib ón mud-sin, &
521] rus-nert & rus-aicill a slúag combo menmanrad rígh nó roflathua la
522] cech fer díb fon cruth-sin.

121.

523] Rosernatai trá an cath cech láei eter fine Fomra & Thúatha
524] Déa, acht namaá ní bótar rígh nó ruirig oga tabairt, acht óes féigh
525] forúallach namá.

122.

526] Ba ingnad trá liasna Fomore alaill tárfas dóib isin cath. Botar
527] cloíte a n-airm-sie .i. a ngaoí & a cloidme; ocus an romarbad dia
528] feruib-sium ní ticdis íernabháruch. Níba edh immorro de Túathaib
529] Déa: ar cía noclodis a n-airm-sium andíu, atgainidis amuhárach fo
530] bíth roboí Goibnenn goba isin cerdchai ag dénam calc & gaí & sleg.
531] Ar dogníth-side na harma-sin fria téorai grésai. Dogníth dano
532] Luchtaine sóer na crondo fri téora {folio 68a} snasau, & ba féith an tres snas &
533] ata-indsmad hi cró an gaí. Ó robídis arm de isin leth ina cerdchai
534] dobidcet-som na cróu cusna crandoib, & níbo hécin aitherrach
535] indsma dóib. Dugníth dano Crédne cerd na semonn fri téorai gréssai,
536] & dobidged cró na ngáu díb, & níbo écen tairbir remib; & noglentais
537] samlaid.

123.

538] Is edh dano doberiud bruth isna hógaib nogontais ann, comtar
539] ániu íarnauhárach: fo bíth roboí Díen Cécht & a dí mac & a ingen .i.
540] Ochttríuil & Airmedh & Míach oc dícetul foran tibrait .i. Sláine a
541] hainm. Focertdidis a n-athgoíte indte immairlestis; botar bí notégdis
542] esde. Batir slán a n-athgoíte tre nert an dícetail na cethri lege
543] robátar imon tibrait.

124.

544] Tánic didiu frisna Fomore annísin, go tudciset-som fer n-úadaibh
545] de déscin cathai & cosdotha Túath nDéa .i. Rúadán mac
546] Bresi & Bríghi ingene in Dagdai. Ar ba mac-side & ba úa do Thúaith
547] Déa. Atcuaid íerum gním an gaphonn & ant sáeir & an cerdou & na
548] cetri lége rouhátar imon tibrait do Fomoraib. Rofaíded-som afridisie
549] fri marbod neich den óes dána .i. Gaibniu. Tothloigestar gai ó ssoide,
550] a semonn ón cerdai, & a crand ónt sóer. Debreth íerum amal asbert.
551] Baí dano ben and fri bleth arm .i. Crón máthair Fíanluig; is í rus-meil
552] gaí Rúadáin. Dobreth dí Rúadán didiu an gaí ó máthri, conud de
553] sin doberar "gaí máthri" de garmnaib beus a n-Érinn.

125.

554] Immesoí didiu Rúadán íer tabairt in gaí dó, & geogoin
555] Goibninn. Tíscais-side an gaí as & fochaird for Rúadán co lluid trít; &
556] co n-érbailt ar bélaib a athar a n-oirecht na Fomore. Tic Bríc & cáines
557] a mac. Éghis ar tós, goilis fo deog. Conud and sin roclos gol & égem
558] ar tós a n-Érinn. (Is sí didiu an Prích-sin roairich feit do caismeirt a n-oidci.)
559]

126.

560] Luid trá Gaibniu fon tibrait & ba slán-side. Bai ócláech lasno
561] Fomore .i. Octríallach mac Indich meic Déi Domnann, mac ríg
562] Fomore. Atbert-side frisna Fomore aro tabroidis cloich cech áinfir
563] leo de clochaib Drobésa do cor ar tibrait Sláine a n-Achad Abla fri
564] Magh Tuired andíar, fri Loch n-Arboch antúaid. Lotar didiu, &
565] doberod cloich cech fir forin tiprait. Gonud de atá Carn
566] Ochtríaldaig foran carn. Ainm n-aild dano din tibroid-sin Loch
567] Luibe, ar dobered Díen Cécht ind cech losa rouhótar a n-Éri.

127.

568] Ó tánic trá airis an cathai móir, atrárochtor na Fomore asa
569] scoraibh sechtair & derónsud catha daiggne dítogladai díb. Ní rabhu
570] trá airich nó fer egnnamae díob cen lúirig friae chnes, cen catbarr
571] fora cend, cin manaís muirnig 'na deis, gen cloidim tromgér fora
572] cris, gen scíeth daiggen fora formnai. Ba "bém cinn fri hald," ba
573] "lárum a net natrach," ba "haigedh go tenid" cor fri slúag na Fomore
574] isin ló-sin.

128.

575] Robtar íet-so ríg & toísich rouhátar og nertadh slúaig na
576] Fomore .i. Balor mac Doit meic Néid, Bres mac Elathon, Tuirie
577] Tortbuillech mac Lobois, Goll & Irgold, Loscennlom mac
578] Lomglúinigh, Indeach mac Dé Domnann rí na Fomore, Octríallach
579] mac Indich, {folio 68b} Omna & Bagnai, Elotha mac Delbáeth

129.

580] Atrachtotar Túatha Dé Danann don leth eli, & dofágaibsid a
581] naíe céli ag comét Logai, & lotar do oiris an catha. In tan íerum segar
582] an cath, conselu Lug asa coimét a mboí ina cairptech, gombo hé baí
583] ar inchaib catha Túath nDéa. Roferud trá imairec áith amnas and so
584] eter fine Fomra & firu Érenn. Boí Lug og nertad fer n-Érenn co
585] roferdais go dícra an cath fo dégh ná beidis a ndoíri ní bod sírie. Ar
586] ba ferr dúoib bás d'fhogáil oc díden a n-athardho indás beith fo doíri
587] & fou cís amal rouhátar. Conid and rocan Lug an cétal-so síos, for
588] lethcois & letsúil timchell fer n-Erenn.
589] ‘Arotroi cat comartan! Isin cathirgal robris comlondo forslecht-slúaig
590] silsiter ria sluagaib sioabrai iath fer fomnai. Cuifecithai fir gen
591] rogain lentor gala. Fordomaisit, fordomcloisid, forandechraiged, fir
592] duib: becc find nomtam-. Fó! Fó! Fé! Fé! Clé! Amainsi! Noefit-man-n
593] ier nelscoth-trie trencerdaib druag. Nimcredbod catha fri
594] cricha; nesit-mede midege fornemairces forlúachoir loisces martal-tshuides
595] martorainn trogais. Incomairsid fri cech naie, go comair
596] Ogma sachu go comair nem & talom, go comair grioan & esqu. Drem
597] niadh mo drem-sie duib. Mo sluag so sluag mor murnech
598] mochtsailech bruithe nertoirech rogenoir et-dacri ataforroi cath
599] comortai. Arotrai.’

130.

600] Ros-láisiud na slúaig gáir mór oc dol isin cath. Conráncotar
601] íer sin, & rogab cách for trúasdrad a céile díbbh.

131.

602] Mór do cóemaib derochrotar ann a mbúailie báis. Mór ant ár &
603] an lechtloide roboí ann. Roboí úall & imnáire and leth for leth. Buí
604] ferg & borrfad. Ba himgae réun folu tar gelcnius móethócláech ann
605] íerna léudh do lámaiuh létmiuch oc teicht a ngáuhad ar imbnárie. Ba
606] hamnas muirn & saitoi na curud & na láth ngali ic immdítin a ngáe & a
607] scíath & a courp ind taun nus-bítis a céli ica trúastrud denaib gaíb &
608] denaib cloidbiuh. Amnas dano an tarneuch ruboí and sechnón an
609] cathae .i. gáir na láechraidí & presimb na scíath, loindreuch & fedgairi
610] na cloidhim & na calc ndéd, cairchiu & grindegur na saicidbolc, sían &
611] etigud na foghaid & na ngabluch, & priscbémniuch na n-armb.

132.

612] Es bec trá ná comráncatar inn a mméur ocus a coss ocin
613] imtúarcain; co tuislitis assa sessam lie slimreth na foluo fou cossaib
614] na míliodh, co mmbentaeis a cinno díob ana suidip. Conúargabud
615] cath crótdae, créchtocch, bróineuch, fuilech, ocus rurássa unnsenn hi
616] crobaiph bídbad ann-side.

133.

617] Derocair dano Núodai Aircetláum ocus Maucha ingen
618] Ernmoiss lie Balur uí Nét. Duceur Cassmóel lie hOgtríallug mac n-Indich.
619] Imma-comairnic de Luc & di Bolur Birugderc esin cath. Súil
620] milldagach le suide. Ní ho(r)scailtie inn sóul acht i rroí catae nammá.
621] Cetrar turcbaud a malaig die shól conu drolum omlithi triena malaig.
622] Slúoach do-n-éceud darsan sól, nín-géptis fri hócco, cíe pidis lir
623] ilmíli. Es de boí inn nem-sin fuirri(r) .i. druíth a adhar bótar oc
624] fulucht draígechtae. Tánic-seum & ruderc tarsan fundéoic, co
625] ndechaid dé en foulachtae fuithi gonid forsan súil dodecaid nem an
626] foulachta íer sin. Condrecat íerum Luc. Is (n)ann isbert Lucc: ‘Odeo
627] cietoi fir bic ciabith imbá inlá biu fo ló marbu duit.’
628] Balor dixit, ‘Foriathmaigi alfois filiu fon' fola immusriad riadha
629] fo comrac sil silme amsil amnus fen.’
630] Lug-dixit, ‘Is tu torat-Lughdech lisbertac totsili dotoirrse pu mo
631] cloidim dotgart mo tuili mo cerdae cles tuatha. Bid olc de cuanaib fal
632] Fomoiri fo tuili fo trethan duib fo tonnae lia ciptuccai conaib dinn.
633] Niberaid mes na blicht. Niberaid arith ith niberaid eraig aigthe. Aic!
634] Aic! Fe! Fe! Ni focen tis-sta naithech nes bretach bithmaru
635] inarbraind beg antetru tromma fortaibsin troga forlica lim. Os me
636] Lug namfadbid oldam dilaim denaith duilem fordiacimdes gene os-gene
637] nomnasaid mo carp-nitaidlibthi tres ceptucas atbrothru fo
638] tonnaib lirdib. Linaid tethru trestuath commilae mara melli cr-i
639] cruaid. Caramain bith aithis for farmnaib dea. Tetrais tuli maru
640] luadaib. Cloidem cosst-druad menmaind logha luaithe gaithe donal
641] druag frasaib tenid ten'al leom-laindr-greine gili escie.’

134.

642] ‘Tócaib mo malaig, a gille,’ al Balor, ‘co ndoécius an fer
643] rescach fil ocom acallaim.’

135.

644] Tócauhar a malae dia deirc Baloir. Fucaird Luc íer sin líic
645] talma dó, co ndechaid an súil triena cend. Conid a slúag bodessin
646] derécacha. Co torcair four slúag na Fomore conda-apatar trí
647] nónuhair díb foua tóeb; co mboí a mullach frie bruinni n-Indig meic
648] Dé Domnann co sescaind a loim foulae tara béola-side.

136.

649] ‘Congarar dam-sae,’ ar Indiuch, ‘Lúoch Lethglass .i. mo
650] fhili.’ (.i. lethglass é ó talmain go mulluch a cinn.) Totáed 'na docum.
651] ‘Finnta dam-sa,’ ol Indeach, ‘cía rotollae form-sa in n-orchur-sai.’
652] ‘Cía erna isan cath conn conacherna cid riun- ramid aratoruad
653] ann rie cach gid form memais aratorad (.i. ara tuate) afrecol.’
654] Is ann isbert Lúog Lethglas, ‘Aisnes cie fer, snedcuruch, serig,
655] slechtach, lathcorauch latras ailig nesomain a tailm tatbem bag
656] brissius derc, toraich drech dorig buadgalaigh Baluir tnuthgal-tinnfhir.’
657]
658] Is ann isbert Lug na bríatra-sa sís, aga fregrae: ‘Rola fer
659] nachadais nachadcaru nandidceil nachidceala cerdaib errad. Is me,
660] Lug lonnbemnech, mac Qind mac Ethlend is mo brighfas firgal-dercaib
661] damus cath co fergaib mor- memais foirb Fom-ib maraib
662] coraid míadach ciptuctai tuath es mratach ealluch. Is lidh troig
663] dodob-comci corud cathminn-n ar roi, roínfimni nert traetf-er f- fercc
664] fesaib dea nidur fulriudai f- ar fodb fesmai dorngalaib a cath.’
665] Is ann ispert Lóch, ‘Cengmai cichsimiu cetaib Fomoiri ferdae
666] nihinnist-imon fosem feocraib drongaluib drongaib catbuiden
667] bairnnech cethern cengmai duibh dobortig dounith nimtorbae rind
668] nimairic nimthimomna teitbe lorae loghae línn uaib Fomoiri fri
669] hEalg.’
670] Friscart Luch, ‘Bid go dait,’ ar Lug, ‘ar bid doi uaig do
671] forndiuire ragad e-ad doncath irach atogena- galeng abar rae rig
672] Fomoiri trentuich f- Neíd.’
673] Is ann ispert Lúoch,‘Bid go det, a Lugh lethsuanaigh fonel nithed
674] moenrain-ib fria far tiachta fri taig intretresa tet martaib frilerg
675] intatlia lethcruidh slogaib srothaib saothnu allaib maraib níthuib. Ni
676] tadhna len luaith tumme ferc f- neocroide iar nár sirslanaib echaib
677] nitadled armuriu laigniu fri uaraib oldama nidad tu-s buadaich fri
678] foepra fichid cath ceol- cufil sudighud fria. Nach doich duo iariaich
679] dianath doncath irriaich sudf- luachair dercmaighi fulriutha d-magh
680] médiu.’

137.

681] Tánic in Morrígan ingen Ernmusa anduidhe & boí oc nertad
682] Túath nDéa co fertois an cath co dúr & co dícrai. Conid ann
683] rocachain in laíd-se sís: ‘Afraigid rig don cath! rucat- gruaide
684] aisnethir rossa ronnat- feola, fennát- enech, ethát- catha -rruba
685] segatar ratha radatar fleda fechatar catha, canát- natha, noat- druith
686] denait- cuaird cuimnit-. Arca alat- ide sennat- deda tennat- braigit
687] blathnuight- tufer cluinethar eghme ailit- cuaird cathit- lochtai lúet-
688] ethair snaat- arma scothait- sronai. Atci cach rogenair ruadcath
689] dergbandach dremnad fiachlergai foeburlai. Fri uab- rusmeb-
690] renarmársrotaib sinne fri fur foab- líni Fomoire i margnaich
691] incanaigh copraich aigid fiach dorar friarsolga garuh dálaig formdes-
692] rodbadh samlaidh dergbandaib dam aimcritaighid connaechta
693] sameth donncuridh dibur fercurib fristongarar.’

138.

694]Romebhaid íerum in cauth íer sin, & roslechtait na Fomore co
695] muir. Dorochratar comtuitim Ogmae mac Ealauthan an trénfer &
696] Indeouch mac Dé Domnaund rí na Fomore.

139.

697]Áilis Lóch Leuthglas for Lucch a anacul.
698] ‘Mo trí drinnroisc daum!’ for Luch.

140.

699]‘Rod-bie,’ our Lóch. ‘Dingébat-sa fochail Fomore d'Érinn co
700] práuth; & a ngébas di teungae, íocfaid fri diaid mbeuthaud ar cach
701] n-aingceus.’

141.

702] Aunauchta Lóch íerum. Is ann cachain "In Dáil n-Asdadha"
703] do Gaídelaib.
704] ‘Gébaid foss findgrinde, descca doine doman tuircebat ceth-torel
705] aurblathaib ticfait ioth sceo mblicht, morad indber, armesaib
706] marcainib dossuib drongaib darach ocridhiu icribcedhaib celar bron
707] berar failti fira fomcichet grian glessaib saorcaomaib. Sinaib serntar
708] fir fletigib ailtiu astath-f-comfercca cridhiu. Celid Fomoire fairrcce,
709] findcasrao, sitt bitha banba echtguidi echtrann, & suthaine feraib
710] finncluiche forbarsed ondiu, cobrath, bid sid ar Fomoire ind Ere.’

142.

711] Asbert Lóch dano dobéradh airm di naí cairptip Lochca ara
712] anacul. Asbert dano Lucc ara n-ainmniged. Friscart Loch cond-epert,
713] ‘Luachta, Anagat, Achad, Feochair, Fer, Golla, Fosad,
714] Cráeb, Carpat.’

143.

715] ‘Ceist: cíe hanmanna na n-aradh robátar inn immorro?’
716] ‘Medol, Medón, Moth, Mothach, Foimtinne, Tenda, Tres,
717] Morb.’

144.

718] ‘Cíe hanmanna na ndeled bátar 'na lámaib?’
719] ‘Ní anse. Fes, Res, Roches, Anagar, Ilach, Canna, Ríadha,
720] Buaid.’

145.

721] ‘Cíe hanmanna na n-ech?’
722] ‘Can, Doríadha, Romuir, Laisad, Fer Forsaid, Sroban,
723] Airchedal, Ruagar, Illann, Allríadha, Rocedal.’

146.

724] ‘Ceist: cíe líon ind áir?’ for Lucc fri Lóch.
725] ‘Ní fedar cía líon do aithechaib & do drabarslúag. Mad an líon
726] d'oíctichernaib & d'airechaib & do ánradaib & do maccuib rígh & do
727] airdrígaib Fomore rofetar .i. triar trí fichit .l. cét fer, .xx. cét trí cóicait
728] .íx. cúicir cetri .xx. míle, ochtar ocht fichit móirseser cetri .xx. seiser
729] cetri .xx. cóicer ocht fichit, dias cethrachat im {folio 70a} húa Net nóicait. Is hé
730] sin líon ind áir dorochair di airdrígaib & do airdticernaib na Fomore
731] isin cath.’

147.

732] ‘Mad a llíon immorro di aithechaib & di drochdoiniu & di
733] dáoscarslúag & d'áos cecha dánae olchenae diloutar a comoidecht an
734] mársluaig—aur dideochaid cech ánrad & cech ardtoísech & cech
735] airdrí de Fomorchaib cona sochraide din chauth, co torcradaur adn
736] uili, a soír & a ndaoír—nís-n-áirmium acht úothad di modhagaib na
737] n-airdrígh namáu. Iss ed adn so aun líon roáirmios di suidhiu amal
738] attconnaurc: secht fir secht fichit secht cét secht cáocae .l. di cétaib
739] cét .xx. fichi cét cét .xl. immon Saub n-Úanchendach mac Carpri
740] Cuilc, mac-sidhe moga di Indeuch mac Dé Domnadn (.i. mac moga
741] rích Fomore).’

148.

742] ‘Mad a ndochair adn chena de lethdoínib & di crandasctib
743] fíanlaich, di neoch nád roacht cridiu cathae—co roháirmither
744] renda nime, & gainem maurae, & lóae snechtae, & drúcht for faichthi,
745] & bommadn eghae, & féur fo cossaib greghae, & groigh meic Lir la
746] máurainfini—ní háirmidter-side iter.’

149.

747] Íar sin dono fríth báoccul Bresi meic Elathan dóip. Atbert-sidhe,
748] ‘Is feurr m'anacul,’ ol sé, ‘oldáss mo guin.’

150.

749] ‘Cid ann-side biass de?’ aur Lucc.
750] ‘Bid sírblechtach báe Erenn,’ ol Pres, ‘díaenom-aunastar-sa.’
751] ‘Comarfas-sa díar ngáothuib,’ or Lug.

151.

752] Is de sin luid Lug co Maoíltne Mórbrethach co n-epert pris,
753] ‘An n-anustar Bres ar bithblicht do búaibh Érenn?’

152.

754] ‘Nach anustair,’ ar Móeltne. ‘Nád cumhaicc a n-óes nach
755] a n-indoth, ce choni a mblicht airet beat bí.’

153.

756] Atpert Lug fria Bres, ‘Ní ed annísin not-anuig; nád cuimgi a n-óes
757] nach a n-inddoth, ce chonis a mblicht.’

154.

758] Atpert Bres, ‘Forbotha rúada roicht Maíltne.’

155.

759] ‘An fil n-aill nut-ain, a Bres?’ ar Lug.
760] ‘Fil écin. Abair fri bar mbrethiomain bibsiutt búain cech ráithi ar
761] m'anocol-sa.’

156.

762] Atbert Lug fria Móeltne, ‘An n-anustar Bres ar búain n-eta
763] cech ráithi di feruib Érenn?’

157.

764] ‘Is ed imma-n-airnicc lind,’ or Maoíltne. ‘Errach fria har &
765] sílad, & tosach samraid fri foircend & sonairti n-etha, & tossach n-aipchi
766] foghamair fri forcend aipchi n-etha, & fria búain. Gaimred fria
767] tomalta.’

158.

768] ‘Nís-tessaircc annísin,’ or Lug fria Bres.
769] ‘Forbotha rúada roicht Maíltni,’ or sé.

159.

770] ‘Is luga dot-essaircc,’ or Lug.
771] ‘Cid?’ ol Bres.

160.

772] ‘Cocon ebrad, co sílfad, co chobibsad fir Érenn? Is íar fis an
773] tréde-siu, manad-anustar.’
774] ‘Abair friu, ‘Mairt a n-ar; Mairt hi corad síl a ngurt; Mairt a n-imbochdt.’’
775]

161

776] Roléccad ass didiu Bres triasan celg-sin.

162.

777] Isan cath-sin didiu fúair Oghma trénfer Ornai, claidiomh
778] Tethra rí Fomore. Tofoslaicc Ogma in claideb & glanais hé. Is and
779] sin roindis an claideb nach ndernad de, ar ba béss do claidbib an
780] tan-sin dotorsilcitis doadhbadis na gnímha dogníthea díb in tan-sin.
781] Conid de sin dlegaid claidme cíos a nglantai íarna tosluccad. Is de
782] dano forcométar brechda hi cloidbib ó sin amach. Is aire immorro
783] nolabraidis demna d'armaib isan aimsir-sin ar noadraddis airm ó
784] daínib isin ré-sin & ba do comaircib na haimsire-sin na hairm. Is don
785] cloidibh-sin rochacain Lóch Lethglas in láid-si: ‘Admell ma Orna,
786] uath cath, cule leccla, fristethaind tuind formna f-roir is ress ningalne
787] amtri locha lochaurbe imlias luch loeg trimchim am trichtaigh tighi
788] fuaibne mifualang tighe tethrae toetrau dobert mor fodriru Fal
789] Fomhoire foenda for Balur benn bas-alan Fomhor-lelgi mac Ethne
790] uili aoinfecht ferse colom cathram-ransi fodb fersamhle fersi
791] cetharslichd fhid serbh armarmíadh. Ainm aili fes- fuil tethr- hitus
792] faidter fuirtbe mong diafurbidh f-ruiris ilur fuil- Oghme.’

163.

793] Loutar a ndiaid na Fomore dano Lug & an Daghdou & Ogma,
794] ar cruitire an Dagda ro-n-ucsad leo, Úaitniu a ainm. {folio 70b} Rosaghad
795] íerum a flettech a mboí Bres mac Elathan & Elathan mac Delbaíth. Is
796] ann boí in crot forin fraighid. Is sí in cruit sin ara nenaisc na céola
797] conarofhograidhsetor tria gairm co ndegart in Dagda in tan atbert
798] ann so sís,
799] Tair Daur Dá Bláo,
800] Tair Cóir Cethairchuir,
801] Tair sam, tair gam,
802] Béola crot & bolg & buinne!
803] (Dá n-ainm dano bátar foran cruit-sin .i. Dur Dá Blá & Cóir
804] Cethairchuir.)

164.

805] Doluid an crot assan froig íerum, & marbais nonbór & tánuicc
806] docum an Daghda; & sepainn-sie a trédhi fora nemthigthir cruitiri
807] dóib .i. súantraigi & genntraigi & golltraigi. Sephainn golltraigi dóib
808] co ngolsad a mná déracha. Sephainn genntraigi dóib co tibsiot a mná
809] & a macraith. Sephainn súantraigi dóib contuilset ant slúaigh. Is de
810] sen diérlátar a triur slán úaidib—cíamadh áil a ngoin.

165.

811] Dobert an Dagda diu laiss tria gém na dairti dobreth dó ara
812] sóethar; ar in tan rogéssi a gaimmain rogeltatar cetri Érinn uili do
813] neoch bertatar Fomore díp ina cíos.

166.

814] Íar mbrisiud íerum an catha & íar nglanad ind áir, fochard an
815] Morrígan ingen Ernmais do táscc an catha-sin & an coscair móair
816] forcóemnochair ann do rídingnaib Érenn & dia sídhcairib, & dia
817] arduscib & dia inberaiph. Conid do sin inneses Badb airdgníomha
818] beus. ‘Nach scél laut?’ ar cách friai-se ann suide.
819] ‘Sith co nem. Nem co doman. Doman fo ním, nert hi cach, án
820] forlann, lan do mil, mid co saith. Sam hi ngam, gai for sciath, sciath
821] for durnd. Dunad lonngarg; longait-tromfoíd fod di uí ross forbiur
822] benna abu airbe imetha. Mess for crannaib, craob do scis scis do áss
823] saith do mac mac for muin, muinel tairb tarb di arccoin odhb do
824] crann, crann do ten. Tene a nn-ail. Ail a n-uír uích a mbuaib boinn a
825] mbru. Brú lafefaid ossglas iaer errach, foghamar forasit etha. Iall do
826] tir, tir co trachd lafeabrae. Bidruad rossaib síraib rithmár, ‘Nach scel
827] laut?’ Sith co nemh, bidsirnae .s.’

167.

828] Boí-si íarum oc taircetul deridh an betha ann beus, & oc
829] tairngire cech uilc nobíad ann, & cech teadma & gach díglau; coníd
830] ann rocachain an laíd-se sís:
831] ‘Ni accus bith nombeo baid: sam cin blatha, beti bai cin blichda,
832] mna can feli, fir gan gail. Gabala can righ rinna ulcha ilmoigi beola
833] bron, feda cin mes. Muir can toradh. Tuir bainbthine immat moel
834] rátha, fás a forgnam locha diersit- dinn atrifit- linn lines sechilar
835] flaithie faoilti fria holc, ilach imgnath gnuse ul-. Incrada docredb-
836] gluind ili, imairecc catha, toebh fri ech delceta imda dala braith m-c
837] flaithi forbuid bron sen saobretha. Brecfásach mbrithiom- braithiomh
838] cech fer. Foglaid cech mac. Ragaid mac i lligie a athar. Ragaid
839] athair a lligi a meic. Cliamain cach a brathar. Ni sia nech mnai assa
840] tigh. Gignit- cenmair olc aimser immera mac a athair, imera ingen
841] ...’


 
arbol
 


 
 
 
Volver al Índice